Hắn nghĩ bản thân hiện mắc một “bệnh” rất phổ biến về chi tiêu: Hội chứng “Mua đồ trước khi làm”.
Hồi mới tập tành chạy bộ, việc đầu tiên hắn làm không phải là xỏ giày chạy ra bờ hồ, mà là bỏ ra cả buổi tối lùng sục mua một đôi giày xịn, quần áo thoáng khí chuẩn dân pro.
Lúc nảy ra ý định làm video trên YouTube, hắn chê điện thoại điện thoại ni nát rồi không quay được gì đâu, thế là lên Shopee chốt ngay con iPhone 17 Pro Max về đập hộp.
Rồi cả những lúc cảm thấy năng suất làm việc đi xuống, thay vì ngồi vào bàn tập trung, hắn lại đi săn lùng cài đủ loại app To-do list trên trời dưới đất.
Hắn luôn tự huyễn hoặc bản thân bằng một cái lý do rất kêu: “Có đồ nghề xịn thì mới có động lực làm việc đàng hoàng.”
Nhưng thực tế thì phũ phàng hơn nhiều. Quá trình “chốt đơn” ấy chỉ tạo ra cho hắn một lượng dopamine giả bọc đường, đẩy hắn vào cái ảo giác rằng mình “đã bắt đầu làm một cái gì đó rồi”. Để rồi vài tuần sau, giày xịn nhét trong xó tủ, điện thoại thì dư hai cái, còn đống app thì đã lâu không xài. Việc thì, dĩ nhiên, vẫn giậm chân tại chỗ.
Đến một ngày làm ăn bết bát, tiền nợ thẻ tín dụng làm hắn hốt hoảng thì hắn mới chợt tỉnh ngộ. Hắn rước mớ đồ tốn tiền ni về làm gì để rồi việc thì không xong, lại ôm mớ nợ đau đầu? Và sau nhiều tuần sống trong cảm giác áp lực tâm lý tiền bạc, cuối cùng hắn cũng đã phát hiện ra một điều, điều sẽ trở thành nguyên tắc của hắn sau ni: Khoan hãy mua, cứ bắt tay vào làm bằng những thứ đang có đi đã (Do it first before buy).
Lần đó, thay vì mua GoodNotes để viết lách trên iPad, hắn lôi trình Note mặc định của điện thoại ra để gõ nháp bất kể khi nào hắn có ý tưởng. Thay vì sắm tripod chống rung rườm rà, hắn tựa điện thoại lên đống sách để quay video dã chiến.
Và chính trong quá trình cắn răng lao vào làm bằng những công cụ thô sơ nhất ấy, hắn bỗng lờ mờ ngẫm ra 3 sự thật cay đắng nhưng vô cùng đáng giá:
1. Hắn nhận ra mình có thực sự thiết tha với việc đó không
Rất nhiều khi, hắn nhận ra mình chỉ thích “ảo tưởng” về hình ảnh một vlogger ngầu lòi, chứ không hề thích cái sự vất vả lúc ngồi luyên thuyên trước ống kính rồi cắt ghép từng đoạn âm thanh. Việc lao vào làm ngay bằng đồ nghề thô sơ giúp hắn test cực nhanh giới hạn chịu đựng của bản thân. Hắn ngẫm ra: Nếu mình vẫn thấy hào hứng với công việc này ngay cả khi điều kiện vật chất kém cỏi nhất, thì lúc đó mới xứng đáng được mua đồ!
2. Hắn hiểu rõ mình THỰC SỰ cần gì
Lúc trước, hắn mua đồ toàn dựa trên trí tưởng tượng hoặc những dụ dỗ mất nết của mấy reviewer. Nhưng khi đôi bàn tay đã “lấm lem bùn đất”, hắn mới biết chính xác mình đang bị kẹt hay khuyết thiếu ở công đoạn nào. Một chiếc app có thể có 100 tính năng đỉnh cao, nhưng hắn chợt nhận ra mình chỉ khát khao đúng 1 tính năng gom nhóm tác vụ đơn giản mà thôi.
3. Đôi khi, việc thiếu thốn lại sinh ra phép màu
Đây có lẽ là điều khiến hắn phải suy nghĩ nhiều nhất. Khi bị ép phải làm việc với công cụ thô sơ, hắn lại tự nhiên đẻ ra những mẹo nhỏ hay lôi lại được những cách làm tay… mượt mà đến lạ.
Hắn phát hiện ra việc cầm chiếc bút bi nắn nót lên cuốn sổ tay đem lại cho não bộ nhiều ý tưởng hơn hẳn một app giao diện nhìn thì nịnh mắt đấy nhưng để làm gì? Hay góc quay bằng điện thoại hơi rung lắc lại mang đến một cảm giác “raw”, chân thật và gần gũi đến mức ăn đứt dàn thiết bị quay dựng trơn tru. Hắn bật cười, hóa ra bấy lâu nay cứ tưởng vung tiền sắm đồ là hay, ai ngờ đôi khi việc đó vừa tốn kém, cồng kềnh, lại còn tự tay bóp chết sự linh hoạt và trí sáng tạo của chính bản thân.
Ngồi nhâm nhi ly trà xanh sau khi loay hoay xử lý xong mớ công việc bằng những công cụ cùi bắp nhất, hắn tự kết luận: Công cụ, xét cho cùng, chỉ sinh ra để gỡ bỏ những điểm “nghẽn” trong lúc thực thi ý tưởng. Nhưng, ta sẽ chẳng bao giờ biết được cái “điểm nghẽn” thực sự của dự án nằm ở đâu, cho đến khi ta trực tiếp xắn tay áo lên gỡ. Đừng để sự thiếu thốn về trang bị làm cái cớ để trì hoãn bắt đầu, và cũng đừng để những cú bấm “Mua hàng” sướng tay che mờ đi sự nỗ lực thực sự.
Nguyên tắc của hắn từ nay về sau chỉ gói gọn trong một câu: Do it first before buy!
